Viết Feature - không khó nếu biết cách

Viết Feature - không khó nếu biết cách

 

vimgLà phóng viên lính mới tò te được nhận vào toà soạn nên mọi người nghĩ rằng bạn chỉ làm được những mẩu tin nhỏ. Hay bạn đã viết nhiều bài phóng sự dài nhưng chưa ưng ý bài nào vì cho rằng có một khúc mắc ở đâu đó chưa giải được. Hoặc với những đề tài cũ, bạn sẽ khai thác ra sao để vẫn có thể viết được và gây tiếng vang với bài viết có góc cạnh, có cách nhìn và tiếp cận mới?

Nhà báo kỳ cựu Mỹ Bruce Garrison hoàn toàn hiểu những băn khoăn của bạn. Hãy nghe những lời khuyên của ông và chuẩn bị cho mình những kỹ năng tốt nhất để có được một bài viết thành công dù ngay trong lần đầu tiên trình làng.

Đối với bất kỳ một người nào mới bắt đầu vào nghiệp viết, thời gian đầu sẽ rất mất thời gian và công sức để có thể thành công. Bạn cần đặt ra cho bản thân một số câu hỏi thật khó về khả năng viết của mình. Ví dụ, mình có khả năng viết về một cuộc tranh luận về nhân bản gen cũng như các vấn đề về đạo đức liên quan cho tờ Tin Tức hay không? Hoặc bạn có thể viết một bài gây xúc động về các em bé bị căn bện ung thư cho tạp chí Gia Đình hay không? v.v

Liệu làm được điều này có quá khả năng của bạn? Cũng có thể lắm chứ. Ít ra là thời gian bắt đầu này. Hãy dành cho bạn thêm chút thời gian. Tìm hiều mức độ, đề tài trong khả năng bạn có thể viết được. Hãy bắt đầu từ những đề tài nhỏ, và đi lên dần dần. Khi đã đạt được một số thành công nhất định, bạn sẽ tiếp tục mục tiêu của mình. Hãy bắt dầu viết về những gì bạn biết. Và nếu mục tiêu của bạn là trở thành một người viết bài chuyên nghiệp thành công, bạn cũng sẽ phải đổ mồ hôi, nước mắt. Bạn sẽ phải giao lưu với mọi người nhiều hơn, lắng nghe họ, thậm chí phải sống và chấp nhận những bực bội. Và bạn phải có sự hy sinh cá nhân và hy sinh cho nghề nghiệp...

Giáo sư Myrick E. Land (1993) viết 'thành công trong nghiệp viết đòi hỏi sự thông minh, óc tưởng tượng, tài năng và sự kiên nhẫn'. 'Chúng ta có tự hỏi điều gì thôi thúc chúng ta viết bài không?'

Bài viết người thực việc thực

Bạn viết chỉ bởi vì bạn muốn đưa tới người đọc số liệu và thông tin. Bạn viết cũng có thể để chia sẻ thông tin, viết để kể câu chuyện và người đọc sẽ học và biết thêm được từ bạn. 

Đọc thêm:
 
-
Bí quyết để có tin bài hay
- Mở đầu và kết bài ra sao
- Kỹ năng viết bài cho tạp chí
- Viết bài kinh tế thế nào cho hay?

Độc giả cũng được giải trí. Họ sung sướng, hồi hộp theo dõi câu chuyện của bạn. Họ buồn theo mạch chuyện bạn kể. Họ biết thêm thông tin. Họ phản ứng theo những gì được viết trong bài. Và chính vì như vậy, là người viết, bạn có một trách nhiệm to lớn là đảm bảo thông tin chính xác, ngắn gọn cô đọng, kịp thời và có trách nhiệm. Bạn sẽ phải biết cách làm thế nào để thể hiện. Bạn cần có sở thích, hứng thú khi viết bài, và có khả năng viết... Nhưng tất nhiên có sở thích viết và khả năng viết thì vẫn chưa đủ. Ông Scott Meredith (1987) quản lý cơ quan văn học New York cho biết: 'Có khả năng viết mà không có kiến thức về kỹ thuật viết nhưng lại muốn có thể sống bằng nghề viết thì cũng giống như thấy mình tự nhiên được ban cho cho một đống sắt thép, gỗ và gạch nhưng không có kiến thức về thiết kế, xây dựng lại đi kiếm sống bằng nghề xây dựng nhà và bán nhà vậy.'

Vậy câu hỏi đặt ra: viết feature là gì?

Nếu nói theo nghĩa bóng, feature là một bộ phận đặc biệt của một cái gì đó. Bài feature thường là phần quan trọng của một tờ báo, tạp chí chuyên về một chủ đề nào đó. Có nhiều cách tiếp cận, thể loại, dạng bài viết.

Hầu hết mọi người quen thuộc với dạng viết thực tế, người thực việc thực và việc chuyển tải thông tin đó thì nghĩ ngay đến dạng viết các chủ đề 'thẳng ruột ngựa' đã thành chuẩn mực, hoặc các chủ đề 'tin cứng', nóng sốt (Ví dụ tin liên quan cảnh sát, tòa án, thể thao, kinh doanh v.v... và được viết theo kiểu truyền thống 'Ai, cái gì, ở đâu, khi nào, tại sao và như thế nào.'

Những câu chuyện thế này nhấn mạnh đến những người có ví trí quan trọng, các họat động và sự kiện đang diễn ra, các xu hướng ở khu vực và địa phương; kèm theo lời giải thích tầm quan trọng và bản chất sự kiện.

Các câu chuyện, bài viết feature đòi hỏi cao hơn mức độ kể trên, và đặc biệt hơn. Người viết feature thường áp dụng một số 'giấy phép' và sự linh họat và nhấn mạnh và cái bất bình thường, không phải quy chuẩn hoặc cái khác biệt. Họ sẽ tìm kiếm câu chuyện về một ai đó không nhất thiể phải là người tạo nên tin tức. Thay vào đó, câu chuyên sẽ viết về một cái gì đó, một ai đó có một nét đặc biệt và cuốn hút.

Bài viết feature thường rất cảm động và lôi cuốn đọc giả. Các bài viết dạng này sẽ đòi hỏi người đọc phải hành động bởi vì những bài viết ấy nó có thể nghiêm túc, có thể nhẹ nhàng, có thể rất buồn, rất vui, hồ hởi hay tẻ nhạt, đúng lúc hoặc không... Nó kể cho chúng ta về con người và các trạng thái tinh thần.

Mộ chuyên gia viết feature định nghĩa viết feature là viết các bài viết sáng tạo, chủ quan nhằm thông tin và thư giãn đọc giả. Đây là điểm khác biệt với viết tin cứng, tin nóng đơn thuần đưa thông tin.

Thứ nhất, người viết feature sẽ phải dồn nhiều năng lượng sáng tạo cho mỗi bài viết hơn là những người viết tin tức hàng ngày. Họ sẽ được chủ động tự do về phong cách viết và cách tiếp cận vấn đề, lựa chọn nguồn, v.v...

Thứ hai, các bài viết sẽ thường không khách quan bằng viết tin tức truyền thống, sẽ đưa ra quan điểm nào đó hoặc sự cảm nhận, thán phục, ấn tượng, nhận thức và ý kiến cá nhân (bên cạnh các nguồn tin của mình).

Thứ ba, các bài viết sẽ vẫn có thông tin dù cho nó được sáng tạo và cá nhân hóa bởi người viết. Mức độ gần gũi 'tận dụng', thân thuộc với đọc giả sẽ là yếu tố quyết định sự thành công của bài viết.

Thứ tư, bài viết phải hấp dẫn đọc giả trong khi vẫn đạt được ba mục tiêu trên. Nó sẽ thỏa mãn đựoc đọc giả- những người lựa chọn bỏ 5 phút để đọc hay hàng tiếng để đọc mà ko làm việc khác. ...

Theo tác giả Patterson- 1986 có 3 quy tắc cơ bản cho một bài viết feature:
- Đưa ngay nhân vật vào bài
- Kể ngay câu chuyện
- Cho người đọc thấy, nghe cảm nhận cho chính bản thân họ.

Bài feature hay là bài có nhân vật, trích dẫn họ về chi tiết 'đắt' và việc họ làm. Feature không viết theo kiểu 'biên bản báo cáo thành tích' hay ' báo cáo nghiên cứu đầy rẫy số liệu', hay cũng không phải là bản tổng kết các sự kiện lớn không sự sống. Bài viết Feature là những câu chuyện ngắn, có số liệu được viết theo phong cách giọng điệu linh hoạt, và ở thể chủ động Chúng có mục tiêu, có mạch chuyện, có các nhân vật.

Và nên nhớ nó có mở đầu, có phát triển, có kết thúc.

(Minh Thùy)